Projekty

TYMOTEUSZ KARPOWICZ – dramaturgia

karpowicz-2z

Podczas pracy nad monografią o dramaturgii Tymoteusza Karpowicza udało mi się uzyskać dostęp do rękopisów sztuk poety, w tym również do tekstów niepublikowanych. Nowe materiały tekstowe i biograficzne dają szansę weryfikacji sądów o tej twórczości. Utrwalił się np. pogląd, że „świat jego sztuk jest światem myślany” i przez to oderwanym od rzeczywistości.

Edward Balcerzan ujął to zwięźle, parafrazując Witkacego: „mózg na scenie”. Okazało się, że postaci sztuk Karpowicza mają jednak swoje realne pierwowzory, a akcja dramatów jest wręcz wpisana w konkretne miejsca i zakątki Wrocławia; miasta, z którym poeta do końca życia czuł się niezwykle związany. Sprawności w operowania przestrzenią scenograficzną odmawiał Karpowiczowi Andrzej Falkiewicz. Tymczasem w rękopisach – w pierwszym zapisie myśli – poeta wykazuje się zdolnością precyzyjnego określania sytuacji teatralnej. Dopiero w kolejnych redakcjach Karpowicz sprawnie napisany tekst dramatyczny poddawał swoistemu „przekładowi audiowizualnemu”, w którym nadmiarem szczegółów rozmywał wcześniej opisane sytuacje.

Doświadczeniem, które zainspirowało Karpowicza w jego pracy nad stworzeniem swojego odrębnego języka dramaturgicznego i poetyckiego, była trauma wywołana utratą w dzieciństwie lewej ręki. Utraconą leworęczność Karpowicz ekstrapolował na brak wzroku. Jego sztuki pisane były jakby dla niewidomych. O wyborze takiej stylizacji mógł też zdecydować debiut Karpowicza w teatrze Polskiego Radia.