Wybrane publikacje

Drugie wydanie reprintu Kartoteki Tadeusza Różewicza

publikacje-wybrane

WYBRANE PUBLIKACJE

Drugie wydanie!

Tadeusz Różewicz, „Kartoteka:reprint”, posłowie: Zbigniew Władysław Solski, opracowanie graficzne: Barbara Kaczmarek i Magdalena Kocińska, Wydanie drugie poprawione, Wydawca: Instytut im. Jerzego Grotowskiego, Wrocław 2016

Drugie wydanie reprintu rękopisu Kartoteki Tadeusza Różewicza nadaje tej inicjatywie zupełnie nowe znaczenie: autograf najważniejszego dramatu w polskim teatrze XX wieku trafia pod strzechy. Autor, który szczególnie przez ostatnie lata życia publikował obok ukończonych utworów reprodukcje roboczych wersji, systematycznie podsuwał czytelnikom materialne ślady swoich rozterek i wahań, uwidocznionych w licznych poprawkach i skreśleniach. W ten sposób rodziła się zażyłość między nim a szeroką publicznością, która teraz – spragniona bliskości nie-obecnego Poety – upomniała się o książkę pierwotnie adresowaną do wąskiego grona literaturoznawców i bibliofilów.  Wyjątkowość wznowionego tekstu wynika z obfitości odręcznych notatek, i znaczenia Kartoteki w dramatopisarskiej i poetyckiej twórczości Różewicza.

Zbigniew Władysław Solski

(z posłowia: „Spór o kropkę Tadeusza Różewicza”)

Posłowie: „Spór o kropkę Tadeusza Różewicza”  - PDF – plik do pobrania

 

Fiszki Tadeusza Różewicza. Technika kompozycji w dramacie i poezji

W mojej rozprawie habilitacyjnej najważniejsza okazała się lektura nieznanego rękopisu „Kartoteki” , który od lat siedemdziesiątych znajdował się w rękach prof. Józefa Kelery. Obok „Kartoteki” i „Kartoteki rozrzuconej” otrzymaliśmy dwie nowe odmiany dramatu, które wymagały spojrzenia na nie w świetle całej twórczości poety.

Uchwycenie odrębności kolejnych wariantów sztuki, które autor rozgrywał w świecie swojej wyobraźni, zmieniając wymowę dzieła nieznacznymi modyfikacjami oświetlenia lub scenografii, wymagało też skupienia się na detalu i wypracowaniu specjalnej techniki mikroanalizy. Tak sporządzony opis przybrał – według określeń pierwszych czytelników książki – formę „filologicznego poematu” (prof. Józef Kelera) lub „fraktalnej konstrukcji, analogicznej do Różewiczowskich «fraktali»” (prof. Elżbieta Rzewuska).

Zbigniew Władysław Solski, Fiszki Tadeusza Różewicza. Technika kompozycji w dramacie i poezji, Uniwersytet Opolski, Instytut im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu, Opole 2011

 Z recenzji wydawniczych:

Praca Zbigniewa Władysława Solskiego jest – przy ogromnej literaturze dotyczącej tego tematu – całkowicie nową, świetnie ustawioną teoretycznie próbą opisu fenomenu pisarstwa Różewicza, której punktem wyjścia jest warsztat pisarza-dramaturga a także poety jako przede wszystkim twórcy Kartoteki. (…) W centrum uwagi – odmiennie od tradycyjnych ujęć – znajduje się nie tekst, ostatecznie wybrane słowo, lecz materialna obecność autora, jego manipulacja na zgromadzonym materiale, wykreowana przestrzeń teatralna, w której porusza się bohater, w świecie chaosu i nieokreśloności czasów, w których żyje. To wymaga uruchomienia nowych metodologii, odwołań do teorii zbiorów i chaologii oraz prób adaptacji tych teorii do potrzeb badań literaturoznawczych. Badacz nawiązuje do propozycji poprzedników analizujących dramaturgię Różewicza: Ratajczakowej, Skrendy, Krajewskiej, Filipowicz, ale jego propozycje są oryginalne, często polemiczne, nowe, poparte znajomością współczesnych, światowych trendów metodologicznych.

Prof. dr hab. Elżbieta Rzewuska (UMCS)

Fiszki Tadeusza Różewicza to nowe spojrzenie na sztukę Kartoteka (wszystkie jej wersje, od rewelacyjnych analiz wcześniej nieznanych rękopisów), nowe spojrzenie na dramaturgię Różewicza i na całość jego twórczości. (…) Jest ta rozprawa śmiała w tezach, rzetelna w argumentacji – w pełni oryginalna, stanowi w rozwijającej się „różewiczologii” głos cenny i własny. Cenić trzeba dużą erudycję autora (imponującą bibliografię i trafne wykorzystywanie w naukowej narracji odnotowanych w tej bibliografii pozycji). Książka została napisana świetnym stylem, jest naukowo cenna.

Prof. dr hab. Jacek Łukasiewicz (UWr)

Ikony krawędzi w dramatach Samuela Becketta, Karola Wojtyły i Martina Bubera

W swojej dysertacji doktorskiej zaproponowałem lekturę trzech dramatów: „Ostatniej taśmy” Samuleta Becketta, „Promieniowania ojcostwa” Karola Wojtyły” i „Eliasza” Martina Bubera, natrafiając na wyraźne podobieństwa pomiędzy dziełami autorów, którzy wyrośli w różnych tradycjach literackich i światopoglądowych.

Błędem byłoby sądzić, że te zbieżności są skutkiem obranej metody. Staliśmy się świadkami nie narodzin nowego systemu, lecz „cudu” tak ulotnego jak fenomen tęczy. Czy to chwilowe odczucie jedności jest darem epoki, o której granice pytamy? O takim „wielkim cudzie”, który już raz kiedyś się zdarzył w Biblii, ale dopiero w naszych czasach udało się go dostrzec jako ślad przeszłości – pisał Lévinas – że „nie wynika ze wspólnego źródła literackiego, lecz przeciwnie, z podążania różnych literatur ku tej samej istotnej wartości. Cud takiego połączenia się jest większy niż cud pojedynczego autora”.

Ikony krawędzi w dramatach Samuela Becketta, Karola Wojtyły i Martina Bubera, wstęp: Ryszard K. Przybylski, Uniwersytet Opolski, Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2002

 (z recenzji wydawniczej:)

Praca Zbigniewa Władysława Solskiego niewątpliwie zrodziła się z przekonania o konieczności rewizji dotychczasowych metod badawczych stosowanych nie tylko w historii dramatu, ale szerzej we współczesnej humanistyce. (…) Lekturze kolejnych fragmentów pracy Solskiego towarzyszy uczucie zafascynowania światem przedstawianych odczytań tekstów Becketta, Wojtyły, Bubera. Podziwiamy erudycję Autora, łatwość w pokonywaniu barier literackich, plastycznych, teatralnych, a przede wszystkim czasowych. Analizowane dramaty ze świata określonego mikrokosmosu literackiego zostają wkomponowane w makrokosmos kultury. (…) Reasumując: Ikony krawędzi  to cenna praca literaturoznawcza, w znacznym stopniu poszerzająca rozumienie tekstów Becketta, Wojtyły i Bubera. Rozprawę Solskiego warto również czytać jako tekst, który pokazuje możliwości współczesnej humanistyki.

Prof. dr hab. Jacek Popiel (UJ)